Diwali stamp (CNW Group/Canada Post)
ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ —-
ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਸਮੇਂ ਪਟਾਕੇ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਟਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹਵਾ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਪਟਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਧੂੰਆਂ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਟਾਕਿਆਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜ਼ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਸਾਨੂੰ ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮੁਕਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਨਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਪਟਾਕੇ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੇ ਹਵਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਅਸਲੀ ਆਨੰਦ ਪਟਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਿਆਰ, ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਆਓ, ਇਸ ਦੀਵਾਲੀ ਪ੍ਰਣ ਕਰੀਏ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪਟਾਕੇ ਨਹੀਂ ਚਲਾਵਾਂਗੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗੇ।
ਨਾਅਰਾ:
“ਦੀਵੇ ਜਗਾਓ, ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਓ,
ਪਟਾਕੇ ਛੱਡੋ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਚਾਓ।”
ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਦਮੇ, ਬ੍ਰੌਂਕਾਈਟਿਸ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਟਾਕਿਆਂ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਨਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੰਘ, ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਕੜਨ, ਘਬਰਾਹਟ ਅਤੇ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਵੀ ਜਾਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰ ਲੋਕਾਂ ‘ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਟਾਕਿਆਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਧੂੰਆਂ ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹਨ।
ਸਾਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਹ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝੀਏ ਅਤੇ ਪਟਾਕੇ ਚਲਾਉਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੀਏ। ਦੀਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਦੀਵੇ ਜਗਾ ਕੇ, ਮਠਿਆਈਆਂ ਵੰਡ ਕੇ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਨਾਈਏ।
ਆਓ, ਪ੍ਰਣ ਕਰੀਏ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਜਿਹੀ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾਵਾਂਗੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸਾਹ ਨਾ ਘੁੱਟੇ ਅਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਲੈ ਸਕੇ।
ਨਾਅਰਾ:
“ਪਟਾਕਿਆਂ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਹਟਾਓ,
ਸਾਹ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਓ।
ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮੁਕਤ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾਓ,
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਬਹੁਤ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕ ਪਟਾਕੇ ਖਰੀਦਣ ਅਤੇ ਚਲਾਉਣ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪੈਸਾ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਟਾਕਿਆਂ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵੀ ਹਰ ਸਾਲ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਲ 2025 ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀ ਦੌਰਾਨ ਪਟਾਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਲਗਭਗ 7,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜੇਕਰ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਪਟਾਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ, ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਉੱਤੇ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਦਾ ਬਹੁਤ ਭਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਟਾਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਪੈਸਾ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਹਵਾ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸਰ ਬੱਚਿਆਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਨੂੰ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣਾ ਠੀਕ ਹੈ? ਆਓ, ਪਟਾਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਦੀਵੇ ਖਰੀਦੀਏ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰੀਏ।
ਸੁਨੇਹਾ: “ਪਟਾਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਪੈਸਾ ਨਾ ਸਾੜੋ, ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਬਚਾਓ।”
ਕੁੱਤੇ, ਬਿੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰ ਪਟਾਕਿਆਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਘਬਰਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਸਤਾ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ, ਕੰਬਣ ਅਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੰਛੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਪਟਾਕਿਆਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਤੇਜ਼ ਧਮਾਕਿਆਂ ਕਾਰਨ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਇਮਾਰਤਾਂ ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਟਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਧੂੰਆਂ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਪਦਾਰਥ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹਨ।
ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਡਰ, ਦਰਦ ਅਤੇ ਤਕਲੀਫ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਬੋਲ ਕੇ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਡਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਪਟਾਕੇ ਚਲਾਉਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੀਏ।
ਆਓ, ਇਸ ਦੀਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਦੀਵੇ ਜਗਾਈਏ, ਮਠਿਆਈਆਂ ਵੰਡੀਏ ਅਤੇ ਬੇਜ਼ੁਬਾਨ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖੀਏ।
ਸੁਨੇਹਾ:
“ਨਾ ਪਟਾਕੇ ਚਲਾਓ, ਨਾ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਓ,
ਬੇਜ਼ੁਬਾਨਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮੁਕਤ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾਓ।”
ਸਰੀ ਕੈਨੇਡਾ
Bhattisahib494@gmail.com
