ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਵਿਰਵਾ ਅਲਬਰਟਾ ਦਾ ਵੱਖਵਾਦ….

ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚੋਹਲਾ–

ਬੀਤੇ ਦਿਨ ਅਲਬਰਟਾ ਦੇ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਵਲੋਂ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ 3 ਲੱਖ ਤੋਂ ਉਪਰ ਦਸਤਖਤ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਦਸਤਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਫਾਈਲਾਂ ਇਲੈਕਸ਼ਨ ਅਲਬਰਟਾ ਕੋਲ ਜਮਾਂ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਦਸਤਖਤਾਂ ਤੋਂ ਦੁਗਣੇ ਦਸਤਖਤ ਇਕੱਤਰ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲੜਾਈ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਿੱਤ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ ਕਿ ਅਲਬਰਟਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਆਪਣੇ ਵਾਅਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਅਲਬਰਟਾ ਰਾਇਸ਼ੁਮਾਰੀ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਵੋਟ ਕਰਵਾਉਣ। ਇਲੈਕਸ਼ਨ ਅਲਬਰਟਾ ਨੇ ਅਜੇ ਇਹਨਾਂ ਦਸਤਖਤਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਲਬਰਟਾ ਇਲੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਡਾਟਾ ਚੋਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਭਾਰੀ ਰੌਲਾ ਰੱਪਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੂਲਨਿਵਾਸੀਆਂ ਵਲੋਂ ਅਲਬਰਟਾ ਵਿਚ ਵੱਖਵਾਦ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਮੂਲਨਿਵਾਸੀ ਸੰਧੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਪਟੀਸ਼ਨ ਵੀ ਪਾ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਵਲੋਂ ਇਸਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਅਗਲੇਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸੰਭਵ ਨਹੀ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਵੀ ਚਰਚਾ ਹੈ ਕਿ ਅਲਬਰਟਾ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਪਿੱਛੇ ਕੁਝ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਜਾਣਬੁੱਝਕੇ ਤੂਲ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿਚ ਰੂਸ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗੀਆਂ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਲੋਂ ਇਸ ਵੱਖਵਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੂੰ ਹਵਾ ਦੇਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਭਾਵੇਂਕਿ ਅਲਬਰਟਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਖੁਫੀਆ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹੱਥ ਦੀ ਕੋਈ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀ ਕੀਤੀ ਪਰ ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸਦੀ ਚਰਚਾ ਜੋਰਾਂ ਤੇ ਹੈ। ਅਲਬਰਟਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਦੇ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਰਮ ਵਤੀਰੇ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਬਿਆਨ ਕਿ ਅਗਰ ਵੱਖਵਾਦੀ ਲੋੜੀਂਦੇ ਦਸਤਖਤ ਇਕੱਤਰ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਤੇ ਰਾਇਸ਼ੁਮਾਰੀ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਰਾਇਸ਼ੁਮਾਰੀ ਲਈ ਦਬਾਅ ਵਿਚ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂਕਿ ਅਲਬਰਟਾ ਵੱਖਵਾਦ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਕਾਫੀ ਤੂਲ ਫੜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਇਕ ਉਘੀ ਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿਚ ਖੁਲਾਸਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰੌਲੇ ਰੱਪੇ ਤੋਂ ਸਿਵਾਏ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਸੰਸਥਾ ਵਲੋਂ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਸਰਵੇਖਣ ਮੁਤਾਬਿਕ ਕੇਵਲ 27 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੱਖਵਾਦ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦੀ ਹਾਮੀ ਭਰੀ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ 67 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਲਬਰਟਾ ਨਿਵਾਸੀ ਇਸਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਪ੍ਰੋ ਜੈਰੀ ਵਾਈਟ ਵਲੋਂ ਲਿਖਿਆ ਇਕ ਲੇਖ ਵੀ ਚਰਚਾ ਵਿਚ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਲਬਰਟਾ ਨੂੰ ਕੌਮੀਅਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਕੋਰਾ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਇਹਨਾਂ ਕਾਲਮਾਂ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਹਨ ਪ੍ਰੋ ਜੈਰੀ ਵਾਈਟ ਦੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ-

ਅਲਬਰਟਾ ਵੱਖਵਾਦ ਬਹੁਤ ਅਜੀਬ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਲਬਰਟਾ ਕੋਲ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੈ ਤੇ ਇਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਸਦੀਆਂ ਕੁਝ ਜਾਇਜ਼ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਹਨ। ਅਲਬਰਟਾ ਕੋਲ ਜੋ ਨਹੀਂ ਹੈ ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਛਾਣ ਹੈ। ਵਾਈਲਡ ਰੋਜ਼ ਸੂਬਾ ਅਲਬਰਟਾ ਸਕਾਟਲੈਂਡ, ਕਿਊਬੈਕ, ਜਾਂ ਕੈਟਾਲੋਨੀਆ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ “ਰਾਜ ਰਹਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ” ਹਨ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਸੋਚੋ, ਪਰ ਉਹ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੈਟਰਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਅਲਬਰਟਨ ਵੱਖਵਾਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਸਮਝਦਾਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੈਟਰਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਦੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। “ਰਾਸ਼ਟਰ” ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਖੇਪ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੌਮਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ, ਭਾਵੇਂ ਹਰ ਕੋਈ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ ਰਿਸ਼ਤਾ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭਾਵਨਾ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਪਛਾਣ ਹੈ ਜੋ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਪੁਸ਼ਟੀ ਜਿਸਨੂੰ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਚਿੰਤਕ ਅਰਨੈਸਟ ਰੇਨਨ ਨੇ 1882 ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੌਰ ‘ਤੇ “ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰਾਇਸ਼ੁਮਾਰੀ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਆਰਾ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਰ ਰਸਮੀ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਰਾਇਸ਼ੁਮਾਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੂਰ ਜਾਣ ਦੀ ਬਿਜਾਏ, ਯਾਦ ਕਰੋ ਨਵੰਬਰ, 2006 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸਟੀਫਨ ਹਾਰਪਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਮਤਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਫੈਡਰਲ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਕਿਊਬੈਕ ਇਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੈ।ਇਹ ਮਤਾ 16 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 266 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ ਪਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਿਊਬੈਕ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ 2003 ਦੇ ਇੱਕ ਮਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ (“ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਊਬੈਕ ਦੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।”) ਉਹ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਪਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤਾ ਹੈ। ਕਿਊਬੈਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੀਨ ਚਾਰੇਸਟ ਦੇ ਲਿਬਰਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਘਵਾਦੀ ਸਨ। ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕਿ ਕਿਊਬੈਕ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੈ, ਕਿਊਬੈਕ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਵੱਖਵਾਦੀ ਸੁਪਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਘਵਾਦੀ ਮੂਰਖ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਮਤੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਿਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਅਸਹਿਮਤ ਹਨ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕਿਊਬੈਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੰਘ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਿਹਤਰ ਹੈ ਜਾਂ ਬਾਹਰ। ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 1839 ਵਿੱਚ, ਲਾਰਡ ਡਰਹਮ, ਜਿਸਨੂੰ ਅੱਪਰ ਅਤੇ ਲੋਅਰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਬਗਾਵਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੋ ਕੌਮਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਟਕਰਾਅ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਕਰਾਊਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਰੇਨਨ ਦੇ “ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਨਮਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ” ਰੂਪਕ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹੋਏ, ਡਰਹਮ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ, “ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਵਾਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਹਰ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਮੂਲ ਜਾਂ ਸਾਰ ਵਜੋਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਵੰਡਦਾ ਹੈ।” “ਕੌਮ,” “ਕੌਮੀ,” ਅਤੇ “ਕੌਮੀਅਤ” ਸ਼ਬਦ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪੰਨੇ ‘ਤੇ ਸਨ। ਡਰਹਮ ਉਸ ਵੱਖਰੀ ਕੌਮੀਅਤ ਦਾ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਅਲਬਰਟਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਕੌਣ ਦੇਖਦਾ ਹੈ? ਅਲਬਰਟਾ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਆਗੂ ਨੇ ਕਦੋਂ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਲਕੇ ਦੇ ਲੋਕ ਅਲਬਰਟਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਜੋਂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਕਿ ਬਾਹਰੀ ਨਿਰੀਖਕ ਅਲਬਰਟਾ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਡਰਹਮ ਰਿਪੋਰਟ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨਗੇ? ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਚਾਰ ਅਲਬਰਟਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਬਫੇਲੋ ਐਲਾਨਨਾਮਾ, ਅਲਬਰਟਾ ਨੂੰ ਇੱਕ “ਸਬਨੈਸ਼ਨਲ” ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਮੇਰੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ “ਰਾਸ਼ਟਰੀ” ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹੈ। ਵੱਖਵਾਦੀ ਨੇਤਾ ਵੀ “ਰਾਸ਼ਟਰ” ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਲਬਰਟਾ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਮੁੱਲ: ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਅਲਬਰਟਾ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗਤ ਵਾਲਾ ਵਿੱਤੀ ਯੋਜਨਾ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰਲੇਖ ‘ਤੇ ਖਰਾ ਉਤਰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਅਲਬਰਟਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਜੋਂ ਹੀ ਦਰਸਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ “ਇੱਕ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ ਅਲਬਰਟਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਟੈਕਸ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਦੁਬਈ ਅਤੇ ਮੋਨਾਕੋ ਵਰਗੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,” ਤਾਂ ਇਹ “ਰਾਸ਼ਟਰ” ਲਈ “ਰਾਜ” ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਦਿਵਾਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤ ਬਾਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਣ ਦਾ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਹ “ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਦਿਵਾਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ।” ਪਰ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ-ਤੋਂ-ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਾਮਲੇ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜੋ ਕਿ ਆਦਿਵਾਸੀ ਸਿਆਸੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੈ। ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਪਛਾਣ ਦਾ ਆਦਿਵਾਸੀ ਉਲੇਖ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ, ਕਿਊਬੈਕ ਤੁਲਨਾ ਢੁਕਵੀਂ ਹੈ। ਗ੍ਰੈਂਡ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਦ ਕ੍ਰੀਜ਼ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਜੇਮਜ਼ ਬੇ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 2020 ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ: “ਲਾ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਅਲਾਇੰਸ ਕ੍ਰੀ ਅਤੇ ਕਿਊਬੈਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।” ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰੀ ਭਰਾ “ਅਲਬਰਟਾ ਰਾਸ਼ਟਰ” ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਇੰਨੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ ਹਨ?

ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਅਲਬਰਟਾ (ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਰਿਹਾ ਹਾਂ) ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਮੈਰੀਟਾਈਮਜ਼ ਵਾਂਗ (ਮੈਂ ਡਾਰਟਮਾਊਥ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅੱਠ ਸਾਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ)। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸਥਾਈ ਉਦਾਹਰਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ਜੋ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਕੈਨੇਡੀਅਨ” ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਛਾਣ  ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਡੈਨੀਅਲ ਸਮਿਥ ਨੇ ਕੈਲਗਰੀ ਹੇਰਾਲਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਏ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਅਲਬਰਟਾ “ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ” ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ, 2021 ਵਿੱਚ ਸਕਾਟ ਮੋ ਨੇ ਉਹੀ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਰਤਿਆ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਸ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਸਨ ਕਿ “ਕੌਮ” ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰੀਜ਼ ‘ਤੇ “ਕੈਨੇਡਾ” ਦੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵੁਕਤ ਸੀ।

ਅਲਬਰਟਾ ਦਾ ਵੱਖਵਾਦ ਦੂਸਰਿਆਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ-ਰਹਿਤ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ। ਸਗੋਂ ਇਹ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਮਸਲਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਨੇਤਾ ਇਸ ਤੱਥ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਣਜਾਣ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੇਤ) ਅਲਬਰਟਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਸੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਅਤੇ ਮੱਧ ਅਮਰੀਕੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੇ ਗੱਲ ਮੁਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਸਭ  ਉਲਟਾ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਲਬਰਟਾ ਵਾਸੀ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਦੋਂਕਿ ਅਲਬਰਟਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਕੋਈ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਠੋਸ ਅਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਅਲਬਰਟਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ, ਤਾਂ ਕੀ ਇਹ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇੰਨਾ ਔਖਾ ਕਿ ਗੁਆਂਢੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰ ਉਸ ਖਲਾਅ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਅੱਖ ਅਲਬਰਟਾ ਦੇ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰ ‘ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਹੈ ?

( ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ ਦਾ ਗਲੋਬ ਐਂਡ ਮੇਲ)